homeMedisch

inleiding

verantwoording

inhoudsopgave

woordenboek

kinderziektes

tropenziektes

wormen

aambeien

aarsmaden

acne

aderverkalking

alternatieve geneeswijzen

alzheimer

antibioticum

anticonceptie

apps

apotheek

artritis

artrose

baarmoederhalskanker

bacterie

beroerte

big

bijholteontsteking

blaar

blaasontsteking

blindedarmontsteking

bloeddruk

bloedneus

bof

bppd

brandwonden

bronchitis

buikgriep

chagas

corona

cva

dementie

deodorant

depressie

eczeem

elefantiase

endometriose

epd

epilepsie

filariasis

gilles de la tourette

gordelroos

griep

hartinfarct

hartstilstand

hersenbloeding

herseninfarct

hersenschudding

hoesten

hoofdpijn

hooikoorts

huiddesinfectie

ileus

insectenbeet

jeuk

kaal

kalknagel

keelontsteking

kinkhoest

klaplong

knokkelkoorts

koorts

koortslip

krentenbaard

leishmaniasis

lepra

likdoorn

links

lintwormen

literatuur

longembolie

longontsteking

lyme

malaria

mazelen

melanoom

meralgia paresthetica

migraine

mijnwormen

moedervlek

multipele sclerose

onchocerciase

oogvlekken

oorontsteking

oorsuizen

overleden

overspannen

papegaaienziekte

parkinson

pfeiffer

pijn

plas

poep

prikkeldarm

prostaat

pseudokroep

reisziek

reizigers-diarree

reuma

rodehond

roodvonk

roos

schaafwond

schistomiasis

slaapmiddelen

slapeloosheid

soa

spierziektes

spoelwormen

staar

steenpuist

sterilisatie man

suikerziekte

tanden, witte

tandpasta

teenslippers

tia

triggervinger

trypanosomiasis

uierzalf

vaccinaties

verkouden

verstopping

vierde ziekte

vijfde ziekte

virus

vliegreis

voetschimmel

voorhoofdholteontsteking

vossenlintworm

waterpokken

winterblues

wondroos

wratten

zenuwpijn

zesde ziekte

zonnesteek

zweepwormen

zweet

Ziekte van Alzheimer

Wat is het

De ziekte is in 1906 beschreven door de Duits psychiater Alois Alzheimer, die al enkele jarenlang in zijn ziekenhuis in Frankfort een vrouw begeleide, die in haar geheugen- en andere hersenfuncties steeds meer achteruitging. Toen ze overleed verrichtte Alzheimer sectie en beschreef een min of meer karakteristiek beeld (zie verder op). 'Alzheimer' is een degeneratieve aandoening (geleidelijk functieverlies) van de hersenen waarbij de patiënt langzaam, maar soms snel, dementeert. Het is de meest voorkomende vorm van dementie. De ziekte treedt voornamelijk op boven de leeftijd van 65 jaar, maar kan ook voordien voorkomen; men spreekt dan van pre-seniele dementie. Van alle mensen met dementie heeft ongeveer zeventig procent Alzheimer.

Oorzaak

De oorzaak is de zogenaamde degeneratie van het hersenweefsel. Er worden meerdere types degeneratieve ziekten onderscheiden, die noodzakelijkerwijs niet gepaard hoeven te gaan met dementie. De oorzaak van de degeneratie is veelal niet goed bekend. Bij de ziekte van Alzheimer blijken de neurodegeneratieve veranderingen veroorzaakt te worden, dan wel gepaard te gaan, met ophopingen van abnormaal eiwit (amyloïd) tussen de zenuwcellen, zogenaamde placques en later ook in de zenuwcellen zelf, de zogenaamde tangles. Waarom dat gebeurt is niet bekend. Het is een geleidelijk proces dat gepaard gaat met functieverlies zoals boven vermeld. Bij sommige mensen verloopt de achteruitgang heel snel, anderen kunnen nog jarenlang een redelijk gewoon leven leiden.

Symptonen,   zie ook dementie

Kenmerkend zijn de geheugenproblemen, die vooral te maken hebben met het kortetermijngeheugen en anders zijn dan de vergeetachtigheid bij iemand die ouder wordt.
Naast de vergeetachtigheid zijn veel voorkomende symptomen:

  • problemen met dagelijkse handelingen
  • kwijtraken van spullen
  • taalproblemen
  • slecht inschattings- en beoordelingsvermogen
  • terugtrekken uit sociale situaties vanwege faalangst
  • onrust en slaapproblemen
  • desoriëntatie in tijd en plaats
  • verandering van persoonlijkheid en gedrag: onrustig, bozig, angstig, achterdochtig, apathisch
  • decorumverlies: ongeremd zijn, ongepaste opmerkingen maken

Geen van bovengenoemde symptomen zijn op zich, of zelfs in combinatie met andere tekenen, een zekere indicatie van de dementie; maar bij het optreden van meerdere tekenen van abnormaal gedrag is het verstandig een arts of specialist te raadplegen.
Hoewel vergeetachtigheid op oudere leeftijd niet noodzakelijkerwijs hoeft te betekenen dat zich dementie zal ontwikkelen, blijkt dat bij een aanzienlijk aantal patiënten wel het geval. Na twee jaar heeft 60% van de patiënten met een geheugenstoornis ook andere stoornissen in cognitieve functies en na zes jaar heeft bijna 80% van de patiënten een dementiesyndroom ontwikkeld.

In een vergevorderd stadium vaak ook:

  • problemen bij het zien
  • incontinentie
  • vermagering
  • problemen met lopen, kauwen en (ver)slikken

Diagnose

Het is van belang om de diagnose vast te stellen om er zeker van te zijn, zeker in het beginstadium, wat er nu precies aan de hand is.

  • De huisarts.  Het onderzoek begint bij de huisarts, die vragen zal stellen om te zien hoe het geheugen ervoor staat. Bij een vermoeden van geheugenproblemen of dementie kan er een test gedaan worden. Er zal bloed- en urineonderzoek worden gedaan om andere ziekten uit te sluiten.
  • De specialist.  Als de huisarts twijfels heeft of uitgebreider onderzoek nodig acht, wordt de patiënt doorverwezen naar een specialist bij een geheugenpoli of de afdeling neurologie van een ziekenhuis, naar een afdeling ouderen van een Riagg of GGZ-instelling, of een psychiatrisch centrum. De specialist doet neurologisch en neuropsychologisch onderzoek om de diagnose dementie te bevestigen.
  • Er bestaat geen specifieke test om een 'waterdichte' diagnose te stellen. Aanvullend onderzoek, waaronder een CT-scan of MRI zijn bedoeld om andere oorzaken uit te sluiten.

Hoe te voorkomen

  • preventie
    • het is belangrijk om het brein zo lang mogelijk goed te onderhouden
    • blijf actief, b.v. door te wandelen of te tuinieren
    • lichamelijke activiteit stimuleert de hersenen
    • daag je hersenen uit door bijvoorbeeld je tanden te poetsen op één been, dat doet een beroep op allerlei verschillende hersenfuncties, waaronder je balans
    • blijf tot op hoge leeftijd nieuwsgierig en leer nieuwe dingen: een nieuw pianostuk of een nieuwe taal
    • maak moeilijke kruiswoordraadsels en/of sudocu's
    • sociale interactie is een goede manier om je brein te onderhouden
  • profylaxe (medische middelen om de ziekte te voorkomen)
    • geen

Behandeling

  • medicamenteus   Er bestaan geen geneesmiddelen die dementie genezen. Tijdens het degeneratieproces blijkt er een stofje in de hersenen, acetylcholine dat van belang is bij de prikkeloverdracht tussen zenuwcellen, verlaagd te zijn. Er zijn geneesmiddelen (galantamine, rivastigmine en donepezil) die de natuurlijke afbraak van acetylcholine tegen gaan. Hierdoor blijft de overdracht van informatie in de hersenen langer intact. De middelen hebben een bescheiden effect bij een klein deel van mensen met Alzheimer, merkbaar aan verbetering van de aandacht, de concentratie en het spraakvermogen. Een nadeel is dat bij (vele) patiënten bijwerkingen optreden. Resultaten van recent (nov.2019) wetenschappelijk onderzoek duiden op een belofte voor de toekomst: er blijken medicijnen in ontwikkeling te zijn die de abnormale eiwitophopingen (amyloïd) oplossen en dat zou de voortgang van de ziekteverschijnselen afremmen en mogelijk (enige) verbetering geven.
  • begeleiding   Gewoonlijk wordt het dementiesyndroom in de loop van de tijd erger. Het verloop is bij alle patiën­ten min of meer gelijk en wordt wel ingedeeld in verschillende, waarbij het criterium is de aandacht en zorg die nodig is.
  • mantelzorg   is de zorg voor chronisch zieken, gehandicapten en hulpbehoevenden, in dit geval (beginnende) dementie, door naasten: familieleden, vrienden, kennissen en buren. Kenmerkend is de reeds bestaande persoonlijke band tussen de mantelzorger met de patiënt. Het gaat het om langdurige zorg die onbetaald is. Een casemanager geeft bij de aanpak door de mantelzorger aanwijzingen voor enige professionele steun en ziet er voorts op toe dat de mantelzorger niet overbelast raakt. Is dat het geval, dan kan de patiënt een of enkele dagdelen dagbehandeling krijgen.
  • casemanager   Een casemanager is een gespecialiseerde verpleegkundige (som een maatschappelijk werkster) die via een afdeling ouderen van een Riagg of een GGZ-instelling wordt aangesteld en de zorgbehoefte van de patiënt in kaart brengt en bepaalt of er noodzaak is voor:
    • óf verzorgingsbehoefte (matig ernstige dementie)   De geheugenproblemen verergeren in deze fase. Er bestaan nog alleen herinneringen aan heel lang geleden. Omdat de patiënt niet meer beseft dat dat herinneringen zijn, wordt het verleden het heden. Het gedrag wordt vreemd en onaangepast. De taal kan grof worden en de stemming zeer wisselend. De dagelijkse handelingen kunnen niet meer worden uitgevoerd.
    • óf verzorgingsbehoefte (ernstige dementie)   In deze fase kan de patiënt niet veel meer. Hij praat niet meer en begrijpt nog maar heel weinig. Bijna niemand wordt nog herkend. Het leven draait om eten, drinken en warmte. De patiënt dient te worden opgenomen in een verpleegtehuis.

Prognose

Mensen die beginnen te dementeren leven nog één tot twintig jaar, gemiddeld acht jaar. In die jaren zien kinderen hun vader of moeder veranderen in een kind of een jarenlange partner wordt een zorgbehoevende lastpak. Alle fasen worden doorlopen: de ontkenning van en angst voor vergeetachtigheid, de depressie bij de realisering dat dementeren onomkeerbaar is, de achterdocht over de spullen die kwijtraken, het decorumverlies, de vervreemding, de geestelijke aftakeling, de incontinentie en de lichamelijke afhankelijkheid. Dementie is voor de omstanders een gruwelijke ziekte en zij ervaren het als een wrede manier om te sterven.

Bronnen: geraadpleegde literatuur.

Laatste wijziging: 19 september 2019 Colofon  Disclaimer  Privacy  Zoeken  Copyright © 2002- G. Speek

  Einde van de pagina