|
VPN, anno 2026 Door je internetverkeer eerst langs hun servers te sturen, houdt een Virtual Private Network (VPN) je veilig, beweren aanbieders. Heeft de gemiddelde consument echt een VPN nodig? Het internet is een waar mijnenveld, zo klinkt het in menig televisie- en podcastreclame. Hackers liggen overal op de loer, klaar om met je gegevens aan de haal te gaan. Het veronderstelde medicijn: een Virtual Private Network (VPN). In ruil voor een bescheiden maandbedrag beloven aanbieders van VPN’s de internetgebruiker te beschermen tegen online kwaad. Maar ben je echt zo kwetsbaar zonder? En wat hebben VPN’s nog meer te bieden? Eerst de basis. Simpel gezegd leidt een Virtual Private Network al jouw dataverkeer langs een extra schakel, die tussen jouw apparaat en het internet in hangt. Aanvankelijk vooral handig voor bedrijven: bevindt die schakel zich op de burelen, dan krijgen thuiswerkende medewerkers met één druk op de knop toegang tot het lokale bedrijfsnetwerk. Tuinhek met slot Een sterk staaltje marktontwikkeling bracht VPN-aanbieders naar de consument. Door internetverkeer langs een beveiligde server te sluizen fungeren zij als een soort onlinepoortwachter, is de belofte. Hackers en andere malafide internetfiguren moeten dus een extra horde over, voordat ze jouw data buit kunnen maken. In de jongere jaren van het internet sneed dat verkooppraatje nog hout, stelt Fabian van den Broek, universitair docent internetveiligheid aan de Open Universiteit. De meeste websites waren toen niet versleuteld. Onderschepte een kwaadwillende hacker de communicatie tussen een website en een bezoeker, dan kon die zo goed als alle door de bezoeker ingetikte informatie zien – tot wachtwoorden aan toe. Maar inmiddels is bijna elke website HTTPS-versleuteld. Die versleuteling vormt volgens Van den Broek een bijna onoverkomelijke horde voor datadieven: onderschepte communicatie kunnen ze met geen mogelijkheid meer ontcijferen. Hij is daarom resoluut: een VPN biedt misschien wel wat extra bescherming, maar die is onnodig. ‘Het is een beetje alsof je iemand met een goed beveiligde voordeur een tuinhek met slot verkoopt.’ Ook wanneer je via een openbaar wifi-netwerk surft, beschermt de HTTPS-versleuteling voldoende, verzekert hij. Digitale brievenbusfirma Wel maskeert een VPN je IP-adres – een door punten gescheiden cijferreeks die jouw apparaat kenmerkt. Een bezochte website kan dit digitale postadres normaliter ‘lezen’, en onder andere je verblijfplaats achterhalen. Gebruik je een VPN, dan leest de website niet je eigen IP-adres, maar dat van de VPN-server. Op die manier wordt een VPN een soort digitale brievenbusfirma, legt Van den Broek uit. ‘Als een server bijvoorbeeld in de Verenigde Staten staat, lijkt het alsof je vanuit dat land een website bezoekt, ongeacht waar je je bevindt.’ De volledige Amerikaanse catalogus van streamingdiensten als Netflix of HBO Max ligt zo aan je voeten. Ook schimmiger praktijken, zoals het illegaal downloaden van films of series, kunnen hierdoor relatief ongezien plaatsvinden. En: door je internetprovider geblokkeerde websites zijn plotsklaps vrij toegankelijk. Logischerwijs lopen VPN-aanbieders niet graag met deze ‘voordelen’ te koop, zegt Van den Broek. ‘Dan komen ze in juridisch grijs gebied terecht.’ Politieke dissident Een ander, wel vaak aangedragen pluspunt: privacy. Zo weerhoudt een VPN de internetprovider ervan je surfgedrag te monitoren. ‘Providers kunnen normaliter zien welke websites bezoekt. Ze zijn zelfs wettelijk verplicht om die informatie op te slaan.’ Bestaan er vermoedens van crimineel gedrag, dan kan de politie de surfgeschiedenis van een verdachte opvragen – denk aan een moordenaar die ‘hoe laat ik een lijk verdwijnen’ googelt. Van den Broek: ‘De vraag is wie hiermee geholpen is. De Nederlandse overheid acht ik best betrouwbaar, dus ik zie geen reden om voor hen te verbergen welke websites ik bezoek. Bovendien kan de VPN-aanbieder nu wél je geschiedenis zien. De meeste zullen dat wel laten, maar de vraag is wie je meer vertrouwt: de aanbieder van je VPN of die van je internetverbinding.’ Ook sommige webbrowsers, zoals Google Chrome, houden jouw onlinebezigheden in de gaten – een VPN belet dat niet. In landen waar de overheid het niet zo nauw neemt met de vrijheid van meningsuiting, kan een VPN in theorie wel uitkomst bieden. Neem een politieke dissident in China die westerse geblokkeerde sociale media wil raadplegen. Een VPN verschaft toegang tot websites én verbergt de identiteit van de bezoeker. Maar: in China, net als in de meeste andere autocratiën, zijn VPN’s volgens Van den Broek grotendeels onbruikbaar. ‘Overheden houden een lijst bij met IP-adressen van VPN-servers en die blokkeren ze.’ De tegens: snelheid en milieulast De lijst met voordelen van VPN’s is dus een stuk korter dan veel reclameuitingen doen vermoeden. Bovendien wordt je verbinding langzamer door het omleiden van je internetverkeer. Daarnaast stijgt de milieuimpact: extra dataverkeer leidt tot een grotere stroom- en watervraag. Hoeveel die lasten precies groeien, is nooit onderzocht. ‘Maar het milieu heeft er baat bij dat data een zo kort mogelijke afstand afleggen’, mailt internet- en duurzaamheidsonderzoeker Bernard van Gastel (Radboud Universiteit) desgevraagd. Schaf je toch een VPN aan, kies dan een aanbieder die te vertrouwen is. Een kantoor of ander aanspreekpunt in Nederland is een pre, zegt veiligheidsexpert Van den Broek. De Consumentenbond heeft een lijstje paraat van tien betrouwbare aanbieders – onder andere ProtonVPN, Surfshark en NordVPN staan daarop. En zoals meestal op het wereldwijde web geldt ook hier het devies: is het gratis, pas dan op dat je niet met je gegevens betaalt. bron: Volksktant, 24 januari 2026. In het stuk over het nut van VPN-diensten voor de gemiddelde consument (Wetenschap, 24/1), is internetveiligheidsdeskundige Fabian van den Broek aan het woord. Hij laat optekenen: 'De Nederlandse overheid acht ik best betrouwbaar, dus ik zie geen reden om voor hen te verbergen welke websites ik bezoek.' Dit weerzinwekkende sentiment verraadt dat internetveiligheidsdeskundigen niet de juiste personen zijn om over het nut van privacy jegens een overheid te spreken. Vraag daarvoor een historicus, een politicoloog of een filosoof. bron: Volksktant, 26 januari 2026.
|
||||||